Pińczowska synagoga jest jednym z najstarszych, zachowanych, zabytków kultury żydowskiej w Polsce. W latach 1939-1944 uszkodzone zostały mury, zadaszenie, zrabowano przedmioty kultowe, odpadł od ściany Aron Hakodesz (ołtarz na rodały). Synagoga wzniesiona na przełomie XVI i XVII w., w stylu renesansowym, na planie prostokąta. W południowej części znajduje się sala główna. Na jej sklepieniu zachowały się fragmenty stiukowej dekoracji i ... malowideł.

fot.M. Maciążek

Wokół na ścianach napisy w języku hebrajskim. Na ścianie wschodniej ustawiono w 1997 r., po ponad 50 latach, XVII w. Aron Hakodesz. W sali ułożono kamienną posadzkę, na której zaznaczono miejsce nie istniejącej bimy. Z sali głównej wejście do przedsionka, którego sklepienie pokrywają fragmenty zniszczonej, cennej polichromii z drugiej połowy XVIII w. Wykonał ją prawdopodobnie artysta Jehuda Leib. Widoczne motywy zwierzęce, roślinne, korony i kartusze z napisami hebrajskimi. Obok przedsionka niewielka kwadratowa salka. Nad nimi empora (babiniec), w której znajdują się 3 wąskie okna wychodzące na salę główną. W zachodniej ścianie budynku zachowane wejście na emporę, do którego prowadziła nie istniejąca klatka schodowa. Od strony północnej XIX w. przybudówka.

Wzrost gminy żydowskiej spowodował konieczność dobudowania pomieszczeń dla kobiet (XVIII w. -?). Zachowały się jedynie ślady w zachodniej elewacji budynku. W latach 70. teren wokół synagogi otoczono murem. Począwszy od 1990 r., po dziś dzień, w murze umieszczone są fragmenty nagrobków z cmentarzy żydowskich. Odzyskiwane przy rozbiórce starych domków (ruder), komórek, chodników znalazły miejsce przy synagodze, gdyż cmentarze zostały zniszczone poprzez zabudowę.

W ciągu ostatnich kilkunastu lat prowadzone były w synagodze prace remontowe, budowlane i konserwatorskie na miarę posiadanych środków. Wymieniono okna i drzwi, wyremontowano dach i fundamenty, zniwelowano teren, doprowadzono instalację wodną i elektryczną. Najpoważniejsze prace to konserwacja i ustawienie kamiennego ołtarza o bardzo bogatej formie architektonicznej. Zdajemy sobie sprawę jak wiele jeszcze zostało do zrobienia.

Najpilniejsze prace to ratowanie cennych malowideł, wykonanie tynków, odbudowa klatki schodowej na emporę. Mamy nadzieję, że uzyskamy wsparcie dla tych ważnych zadań i stopniowo dokończymy remont tej szacownej budowli. Obecny stan umożliwia wykorzystanie obiektu na cele ekspozycyjne muzeum. sprawujemy opiekę na synagogą od końca lat 70. Mamy w swoich zbiorach nieliczne judaiki i wiele fotografii gromadzonych od lat przez Jana Góreckiego - fotografika i opiekuna zabytków. Będziemy czynić starania o powiększenie naszych skromnych zbiorów i wzbogacenie ekspozycji w synagodze.

Opracował Jerzy Znojek

Informacje praktyczne:
Renesansowa synagoga w Pińczowie
ul. Klasztorna
28 - 400 Pińczów
tel. +48 41 357 24 72

Centrum Informacji Turystycznej w Pińczowie
ul. Piłsudskiego 2A
28-400 Pińczów
Telefon: +48 41 357 54 04
Kontakt:
www.muzeumitpinczow.eu
e-mail: cit@pinczow.com.pl

Informacji udziela również Regionalne Centrum Informacji Turystycznej w Kielcach
ul. Sienkiewicza 29
25-007 Kielce
tel. 41 348 00 60
e-mail: informacja@swietokrzyskie.travel